Skontaktuj się
Cukrzyca typu 2 - dieta

Cukrzyca typu 2 – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, dieta

Cukrzyca to przewlekła choroba, której nie można bagatelizować. Poza właściwą farmakoterapią, aby uniknąć powikłań niezbędne jest duże zaangażowanie pacjenta. Olbrzymią rolę w leczeniu odgrywa właściwy styl życia, który możemy kontrolować. Co to jest cukrzyca typu 2? Jak się objawia, jakie są jej przyczyny?

Spis treści

  1. Cukrzyca typu 2 – co to za choroba?
  2. Objawy cukrzycy typu 2
  3. Cukrzyca typu 2 – przyczyny rozwoju choroby
  4. Diagnostyka cukrzycy typu 2
  5. Leczenie cukrzycy typu 2
  6. Co jeść przy cukrzycy typu 2?
  7. Powikłania cukrzycy typu 2

Cukrzyca typu 2 – co to za choroba?


Cukrzyca typu 2 jest chorobą metaboliczną, na której rozwój wpływa szereg czynników. Uznawana jest za chorobę cywilizacyjną, rozpowszechniającą się wraz z postępem cywilizacji. Ludzkość zmaga się z łatwo dostępną przetworzoną żywnością, obfitującą w cukry proste, zmienił się charakter pracy na siedzącą, a codzienna aktywność fizyczna pozostaje wyborem, a nie koniecznością.
U osób chorych obserwuje się wysoki poziom glukozy we krwi i oporność na insulinę. Choroba dotyka pacjentów dorosłych, chociaż coraz częściej diagnozowana jest również u dzieci i młodzieży, szczególnie, jeśli zmagają się z otyłością.

Należy mieć świadomość, że choroba nie pojawia się nagle, a objawy pojawiają się na bardzo zaawansowanym etapie zaburzeń. Zanim pojawią się pierwsze objawy, w organizmie już zachodzą zmiany. W pierwszej fazie choroby występują zaburzenia związane z produkcją i wydzielaniem insuliny w odpowiedzi na obfitujący w cukry posiłek. Insulina jest hormonem peptydowym, który w organizmie człowieka produkowany jest przez trzustkę i wpływa na transport glukozy do komórek np. mięśniowych. Stopniowo potrzeba jest coraz większa produkcja insuliny do wywołania prawidłowego efektu w komórkach i utrzymania właściwego poziomu glukozy we krwi. Z czasem insulinooporność narasta. Mimo zaburzeń najczęściej badanie stężenia glukozy we krwi nie wykazuje jeszcze nieprawidłowości. Z czasem możliwości nadrabiania przez komórki w trzustce produkujące insulinę wyczerpują się i notowane są wysokie poziomy cukru we krwi. Objawy pojawią się gdy ten stan trwa wiele lat albo gdy dojdzie do rozwoju dodatkowej obciażającej organizm choroby.


Zastanawiasz się czym się różni cukrzyca typu 1 od 2? Podstawową kwestią jest tu podłoże choroby, które w przypadku cukrzycy typu 1 jest ściśle związane z genetyką. Jest to choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do niszczenia komórek trzustki, które w organizmie człowieka odpowiadają z produkcję insuliny. Niewłaściwa identyfikacja przez układ odpornościowy i ich niszczenie sprawia, że z czasem insuliny zaczyna brakować, w związku z czym organizm nie potrafi poradzić sobie z rozkładem cukrów.

Objawy cukrzycy typu 2


Objawy cukrzycy typu 2 pojawiają się po wielu latach trwania zaburzeń. Samopoczucie może być tłumaczone innymi stanami. Warto zwrócić uwagę na suchość jamy ustnej, suchość skóry, pieczenie i ból przy oddawaniu moczu będące wyrazem infekcji dróg moczowych. Chorobę możemy wykryć jeszcze przed wystąpieniem objawów. Podstawą w diagnostyce są pomiary stężenia glukozy we krwi. Początkowo zaburzenia nie są duże, mogą pozostać niezauważone albo niechcący zlekceważone. Lekko podwyższona glukoza nie powoduje wystąpienia wyraźnych objawów somatycznych, ale nie można jej bagatelizować! Rozpoznanie cukrzycy stawiane jest na całe życie i wiąże się z rozpoczęciem leczenia.


Jeśli choroba nie zostanie na tym etapie rozpoznana mogą pojawić się kolejne objawy. Pacjenci zgłaszają:

  • zwiększone pragnienie,
  • osłabienie,
  • zwiększona ilość i częstość oddawanego moczu,
  • problemy skórne
  • mrowienia, drętwienia stóp.

Gdy stan pacjenta się pogarsza, a poziom glukozy we krwi staje się coraz wyższy, wówczas pacjenci chudnąć, co jest konsekwencją niewystarczającej ilości insuliny. Podobnie burzliwie rozwija się cukrzyca typu 1.

Cukrzyca typu 2 – przyczyny rozwoju choroby


Wskazując przyczyny choroby wymienia się przede wszystkim insulinooporność i upośledzenie wydzielania insuliny przez trzustkę przy zwiększonym obładowaniu komórek przez materiał energetyczny. Wśród przyczyn choroby pewną rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne. Jest to związane z wybranymi mutacjami genetycznymi, które wpływają na rozwój komórek beta, produkcję i wydzielanie insuliny i odpowiedź organizmu na ten hormon. Zasadniczą kwestią jest nieprawidłowy styl życia, prowadzący do nadwagi i otyłości. Duże znaczenie dla rozwoju cukrzycy typu 2 mają również inne czynniki, jak np. używki, głównie nadmierne spożywanie alkoholu i palenie papierosów, ale też siedzący tryb życia i niewystarczająca aktywność fizyczna. To wszystko wpływa na gospodarkę węglowodanów w organizmie.


Występowanie pewnych chorób i dolegliwości może istotnie wpływać na zwiększenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości. Wymienić tu należy m.in.:

  • cukrzycę ciążową,
  • występujące w przeszłości zaburzenia glikemii,
  • nieprawidłową tolerancję glukozy,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zespół policystycznych jajników.

Choroba rozwinąć się może również u osób przyjmujących niektóre leki. Prawdopodobieństwo zwiększa się w związku z przyjmowaniem: leków beta-adrenolitycznych, glukokortykosteroidów, diuretyków tiazydowych czy leków przeciwpsychotycznych atypowych, tzw. II generacji. W niektórych przypadkach cukrzyca rozwija się z innych przyczyn – mówimy wówczas o cukrzycy wtórnej (np. w przebiegu endokrynopatii).

Diagnostyka cukrzycy typu 2


Diagnostyka choroby wymaga oznaczania we krwi żylnej. Sposób wykonania badania określa lekarz prowadzący. Cukrzyca typu 2 diagnozowana jest w oparciu o badania glukozy albo na podstawie doustnego testu obciążenia glukozą lub na podstawie oznaczenia hemoglobiny glikowanej. Na metodę rozpoznania wpływają występujące lub nie objawy. Czasami wykazane podczas badania nieprawidłowości wymagają powtórzenia procedury.
W badaniu glukozy wykonywanym na czczo zakres prawidłowy zawiera się w przedziale 70-99 mg/dL. Nieznaczne przekroczenie w granicach 100-125 mg/dL interpretowane jest jako stan przedcukrzycowy. Wartości wyższe niż 126 mg/dL oznaczają cukrzycę.


Podczas testu obciążenia glukozą ocenie podlega tolerancja glukozy przez organizm. Jeśli wynik w drugiej godzinie testu zawiera się w przedziale referencyjnym niższym niż 140 mg/dL, to jest on prawidłowy. Stan przedcukrzycowy, w którym tolerancja glukozy nie jest prawidłowa zawiera się w przedziale 140-199 mg/dL. Cukrzycę stwierdza się, jeśli poziom cukru we krwi jest wyższy niż 200 mg/dL. Test obciążenia glukozą przeprowadzany jest na zlecenie lekarza. Istotne jest aby zgłosić się do badania rano na czczo, po przespanej nocy, w dniu bez objawów zapalenia lub infekcji, nie należy rano podejmować intensywnego wysiłku fizycznego, palić papierosa i zaniechać przyjmowania porannych leków przed pobraniem krwi. Wszystkie te czynniki mogą zaburzyć wyniki.

Leczenie cukrzycy typu 2


Leczenie cukrzycy typu 2 wymaga bardzo kompleksowego podejścia oraz ścisłej współpracy pacjenta z lekarzem. Nie wystarczy jedynie regularne przyjmowanie leków, bo skuteczność leczenia w dużym stopniu zależy od postępowania pacjenta.


Ogromne znaczenie ma edukacja pacjenta, ponieważ bardzo ważna jest właściwa dieta oraz podejmowanie regularnej aktywności fizycznej. Dużą uwagę należy zwrócić na konieczność pomiarów cukru dokonywanych przez pacjenta samodzielnie. Lekarz dopasowuje leczenie farmakologiczne indywidualnie do stanu pacjenta oraz zaawansowania choroby. Jednocześnie przy rozpoznaniu choroby ocenia się czy istnieją już powikłania choroby.


Niewłaściwie leczona lub nie leczona cukrzyca może prowadzić do rozwoju chorób w obrębie układu sercowo-naczyniowego, szczególnie miażdżycy oraz zaburzeń mikrokrążenia w siatkówce, nerkach czy drobnych naczyniach stóp. Ważne jest regularne zgłaszanie się na kontrole lekarskie. Lekarz wraz z pacjentem monitoruje poziomy cukru. Oceniane są efekty leczenia i rozwój ewentualnych powikłań. Jeśli leczenie nie przynosi pożądanych rezultatów, wówczas włączane są kolejne leki doustne lub injekcyjne. Brak wyraźnej poprawy świadczyć może o tym, że trzustka nie wydziela insuliny w ogóle i konieczne jest rozpoczęcie leczenia insuliną.


W rękach chorego jest stosowanie właściwej diety, lekarz motywuje do przestrzegania zaleceń. Zalecana jest konsultacja z dietetykiem aby uwzględnić preferencje pacjenta, właściwy skład posiłków i odpowiednie zapotrzebowanie kaloryczne. Niekwestionowane jest znaczenie aktywności fizycznej. Należy pamiętać, że intensywność ćwiczeń dobierać należy indywidualnie do potrzeb danej osoby. Właściwa ilość snu również ma duży wpływ na przebieg choroby. Warto wiedzieć, że regularny ruch i dieta prowadzą do zmniejszenia insulinooporności i może zapobiec wystąpieniu cukrzycy.

Co jeść przy cukrzycy typu 2?


Zmagasz się z cukrzycą typu 2 lub jesteś w grupie ryzyka? Zastanawiasz się co jeść, aby skutki choroby i komplikacje nie pogorszyły Twojego dotychczasowego życia?
Cukrzyca typu 2, jej rozwój i przebieg w dużym stopniu zależą od sposobu odżywiania. Dieta odgrywa tu duże znaczenie, szczególnie w kontekście utrzymania prawidłowej masy ciała. Pacjenci muszą zwracać uwagę nie tylko na to co jeść, ale również ile. Dużą pomocą może okazać się dietetyk, który pomoże skomponować właściwą dietę, aby dostarczać do organizmu niezbędne składniki odżywcze. Osoby otyłe powinny stosować dietę redukcyjną i stale, pod okiem specjalisty ograniczać ilość przyjmowanych kalorii.


Osoby chorujące muszą przyłożyć dużą wagę do schematu odżywiania. Zaleca się spożywanie od 3 do 5 posiłków, w równych odstępach czasu zawierających białko, węglowodany i tłuszcze. Posiłki i przekąski, które są spożywane co 3-4 godziny pozwalają zapobiegać nadmiernym skokom glukozy we krwi.


W diecie osób zmagających się z cukrzycą typu 2 nie można całkowicie wyeliminować węglowodanów, które są podstawowym źródłem niezbędnej energii dla komórek organizmu. Pacjent z cukrzycą typu 2 powinien sięgać po odpowiednie, jak najmniej przetworzone produkty. Podstawą diety są węglowodany złożone. Najlepiej sprawdzą się pełnoziarniste produkty zbożowe, pełnoziarnisty makaron, brązowy ryż czy kasza. Ustalając dietę warto wyeliminować z pożywienia tłuszcze nasycone oraz produkty bogate w cholesterol. Zamiast tłustej kiełbasy czy mięsa lepiej jest wybrać chude wędliny, drób, ryby. Ustalając konkretny jadłospis nie zawsze trzeba rezygnować z ulubionych dań, jak np. kluski i placki ziemniaczane, ale warto przygotować je z mąki pełnoziarnistej, ograniczać porcje i łączyć z wielowarzywnymi sałatkami. Nawet gorzka czekolada nie zawsze musi być zakazana, wszystko zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.


Chorujący na cukrzycę typu 2 powinni zrezygnować ze spożywania alkoholu lub znacznie go ograniczyć. Jest to spowodowane mechanizmem działania alkoholu, który spowalnia uwalnianie glukozy z wątroby, prowadząc do niedocukrzenia szczególnie przy leczeniu insuliną ale też pewnymi lekami doustnymi

Powikłania cukrzycy typu 2


Brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do rozwoju bardzo poważnych i zagrażających życiu powikłań. U osób zmagających się z cukrzycą typu 2 zwiększa się ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu lub zawału mięśnia sercowego. Konsekwencją choroby może być miażdżyca kończyn dolnych. Pacjenci borykają się z trudno gojącymi się ranami. Nieleczona choroba prowadzi do rozwoju stopy cukrzycowej, schyłkowej niewydolności nerek i zagraża utratą wzroku w przebiegu retinopatii cukrzycowej grożąc poważną niepełnosprawnością. Cukrzyca typu 2 prowadzi także do rozwoju chorób dziąseł i częste infekcje jamy ustnej. U mężczyzn może również doprowadzić do impotencji.


Wśród powikłań niewłaściwie leczonej cukrzycy należy wymienić również rozwój kwasicy ketonowej, kwasicy mleczanowej, hipoglikemii ze śpiączką oraz zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolalnego.


Wśród pacjentów z cukrzycą typu 2 pojawiają się trudności w zmaganiu z chorobą, które wynikają z wielu zmian jakie chory musi wprowadzić aby zachować zdrowie oraz z lęku przed powikłaniami. Nierzadko pacjentom towarzyszy lęk związany z nakłuciem palców celem pomiaru cukru glukometrem lub przed podaniem insuliny. Warto porozmawiać o tym z lekarzem diabetologiem, który doradzi jak można poradzić sobie z codziennymi troskami, może pokierować pacjenta na konsultację z psychologiem lub psychiatrą.

Przy odpowiednim leczeniu, kontroli, właściwej diecie i systematycznej aktywności fizycznej ryzyko rozwoju powikłań jest minimalizowane i długo można cieszyć się dobrym samopoczuciem. Możliwe jest zachowanie pełnej aktywności życiowej i zawodowej, również jazda samochodem, podróże, uprawianie sportu, a kobiety z cukrzycą typu 2 po odpowiednim przygotowaniu mogą zajść w ciążę. O każdej sytuacji warto porozmawiać z lekarzem diabetologiem.

Zobacz także:

Zobacz wszystkie