Operacyjne usunięcie zaćmy to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów okulistycznych na świecie. Wyróżnia się wysoką skutecznością i prowadzi do znacznej poprawy widzenia – często obraz jest wyraźniejszy niż przed wystąpieniem objawów. W przypadku wystąpienia objawów nie warto zatem zwlekać ze zgłoszeniem się na zabieg, który może znacznie poprawić jakość życia. Jak wygląda zabieg i kto może ubiegać się o dofinansowanie z NFZ? Odpowiadamy na najczęstsze pytania, związane z operacją zaćmy.

Czym jest zaćma?

Zaćma (z łaciny katarakta) polega na zmętnieniu soczewki, która traci swoją przezroczystość. Obraz można porównać do patrzenia przez matową szybę, która skutecznie utrudnia wyraźne i szczegółowe widzenie, a z biegiem lat może prowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku. Najczęściej dotyka osoby starsze, po ukończeniu 55-60 lat. W niektórych przypadkach zaćma może pojawić się wcześniej, na przykład w wyniku urazów oka lub dodatkowych chorób, takich jak cukrzyca. Szczególną postacią jest zaćma wrodzona, która pojawia się już u bardzo małych dzieci lub w zaledwie kilka lat po narodzinach. W takiej sytuacji niezbędna jest szybka reakcja i natychmiastowe przeprowadzenie zabiegu usunięcia zaćmy, by dziecko miało szansę na prawidłowe widzenie.

Objawy zaćmy

Zaćma jest schorzeniem podstępnym, gdyż może rozwijać się bardzo powoli lub szybko postępować. Nie daje również jednoznacznych objawów, które można łatwo pomylić z innymi wadami i problemami z narządem wzroku. Do objawów zaćmy można zaliczyć:

  • zamglone widzenie,
  • szybko pogarszający się wzrok, a tym samym konieczność częstej wymiany szkieł korekcyjnych,
  • złe widzenie po zmroku,
  • potrzeba korzystania z silniejszego źródła światła przy czytaniu,
  • zdwojone widzenie na jednym oku,
  • zaburzenia w odbiorze kolorów (matowe widzenie barw),
  • rozszczepienie świateł, czyli widzenie charakterystycznej poświaty podczas patrzenia na źródło światła.

operacja zaćmy warszawa

Przyczyny zaćmy

Katarakta nie jest klasyfikowana jako choroba, lecz naturalny element procesu starzenia, tak jak pojawienie się siwych włosów lub zmarszczek. Zmętnienie soczewki wywołują zmiany w metabolizmie oraz zaburzenia równowagi biochemicznej i osmotycznej. Nie można jej zapobiec ani odwlec w czasie poprzez stosowanie odpowiednich kropli czy zdrowy tryb życia. Zaćma u każdego przebiega inaczej, niekiedy rozwija się w kilka miesięcy, innym razem to proces rozciągnięty na wiele lat, dlatego pierwsze objawy mogą pojawić się w różnym wieku.

Zaćma może pojawić się również u ludzi młodych. Do najczęstszych przyczyn jej powstawania można zaliczyć:

  • choroby przewlekłe, związane z zaburzeniami metabolicznymi (cukrzyca),
  • urazy lub stany zapalne oka,
  • przyjmowanie niektórych leków, zwłaszcza sterydów,
  • praca w szkodliwych warunkach,
  • kontakt oka z silnymi chemikaliami.

Kwalifikacja do zabiegu zaćmy

Aby zakwalifikować się do zabiegu usunięcia zaćmy należy uzyskać skierowanie od lekarza rodzinnego, a następnie w wybranej placówce przebyć szereg badań. W Centrum Medycznym MML wizyta kwalifikacyjna obejmuje konsultację okulistyczną, USG gałki ocznej oraz badanie doboru soczewki z użyciem przyrządu IOL Master.

Konsultacja okulistyczna

Każda konsultacja okulistyczna wykonywana w naszej klinice obejmuje szereg badań, które pozwolą uzyskać komplet informacji na temat wzroku naszych pacjentów. Standardowo wykonywane badania to:

  • ocena ostrości widzenia dalekiego i bliskiego,
  • badanie komputerowe wzroku,
  • badanie ciśnienia śródgałkowego,
  • badanie dna oka z pomocą oftalmoskopu (wziernika ocznego),
  • stereoskopowy obraz dna oka,
  • ocena stanu powiek, spojówki, rogówki i innych elementów przedniego odcinka gałki ocznej.

USG gałki ocznej

USG pozwala ocenić zmiany w gałce ocznej, gdy klasyczne badanie dna oka przy pomocy lampy szczelinowej staje się utrudnione, zwłaszcza w przypadku bielma lub zaćmy. Podczas badania należy zamknąć oczy oraz postarać się jak najbardziej rozluźnić powieki. Lekarz smaruje ich powierzchnię żelem, a następnie przykłada małą głowicę ultrasonografu, który przesyła obraz na komputer. USG gałki ocznej jest badaniem nieinwazyjnym. Trwa około 10 minut. W przypadku procedury kwalifikacyjnej do zabiegu zaćmy pozwala na obliczenie mocy soczewki wewnątrzgałkowej, która będzie wszczepiona w trakcie operacyjnego usunięcia katarakty.

IOL Master

Przyrząd IOL Master pozwala wykonać dokładne pomiary gałki ocznej: jej długość, moc rogówki i jej grubość, szerokość źrenicy, szerokość i grubość tęczówki, a także głębokość komory przedniej. Taki zestaw parametrów pozwala poznać nie tylko stan zdrowia gałki ocznej, ale także jej cechy charakterystyczne. Wykorzystanie IOL Master podczas kwalifikacji do operacji zaćmy pozwala na dokładne obliczenie mocy soczewki do wszczepu oraz jej doskonałe dopasowanie. Pozwala to na precyzyjne wyeliminowanie wady wzroku, dzięki czemu pacjent po zabiegu usunięcia zaćmy nie musi korzystać ze szkieł korekcyjnych.

Fakoemulsyfikacja. Ultradźwiękowe usuwanie zaćmy

Metodą chirurgicznego usuwania zaćmy, którą proponujemy pacjentom naszej kliniki, jest fakoemulsyfikacja. Polega ona na rozbiciu własnej soczewki przy pomocy ultradźwięków i usunięciu jej fragmentów, a następnie wszczepieniu sztucznej soczewki zwijalnej o odpowiednio dobranych parametrach optycznych. Stosuje się niewielkie cięcie (ok. 2,5 mm), przez które najpierw wprowadzana jest końcówka głowicy fakoemulsyfikatora, po czym zaimplantowana zostaje soczewka zwijalna

Metoda fakoemulsyfikacji umożliwia operowanie zaćmy w każdym jej stadium. Niewątpliwą zaletą tej metody jest brak szwów, ponieważ rana operacyjna jest precyzyjnym cięciem tunelowym i zamyka się szczelnie sama pod wpływem ciśnienia wewnątrzgałkowego operowanego oka. Po 1-2 godzinach od operacji pacjent może wrócić do domu. Dzięki temu przeszkody dla operacji nie stanowią już ani zaawansowany wiek pacjenta, ani większość chorób internistycznych.

Jak wygląda zabieg? Ultradźwiękowe usuwanie zaćmy krok po kroku

Obecnie fakoemulsyfikacja jest jedną z najpowszechniejszych i najbardziej skutecznych metod leczenia zaćmy. Wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym, które jest podawane do oka w formie kropli. Obszar oka jest następnie oczyszczany i odkażany za pomocą specjalnego środka antyseptycznego. Aby uniknąć mimowolnego mrużenia oczu przez pacjenta, oko jest przytrzymywane w pozycji otwartej przy pomocy rozwórki. Następnie wykonywane jest niewielkie nacięcie, przez które wprowadzana jest głowica fakoemulsyfikatora. Zmętniała soczewka rozbijana jest za pomocą ultradźwięków, a jej części usuwane są z wnętrza oka. Kolejnym krokiem jest precyzyjne umieszczenie nowej soczewki. Lekarz upewnia się, czy jest ona odpowiednio ulokowana, a żaden z jej fragmentów nie jest podwinięty. Zabieg kończy się zabezpieczeniem nacięcia oraz nałożeniem opatrunku, by oko mogło się samodzielnie zregenerować.

usunięcie zaćmy warszawa

Zalety fakoemulsyfikacji

  • poprawa jakości widzenia,
  • możliwość wykonania zabiegu w znieczuleniu kroplowym,
  • zminimalizowany do kilkunastu minut czas trwania zabiegu,
  • brak szwów,
  • szybka rekonwalescencja operowanego oka,
  • obniżone ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych.

Rodzaje soczewek

Obecnie okuliści mają szeroki wybór soczewek, które można dopasować indywidualnie do potrzeb i oczekiwań pacjentów. W Centrum Medycznym MML przeprowadzamy zabieg usunięcia zaćmy z użyciem następujących soczewek:

  • soczewki standardowe – jednoogniskowe soczewki, które pozwalają na korekcję wad sferycznych (krótkowzroczność lub nadwzroczność).
  • soczewki z filtrem UV i światła niebieskiego – soczewki eliminujące przenikanie szkodliwej wiązki światła, które zmniejszają ryzyko rozwoju zmian zwyrodnieniowych plamki, czyli jednej z najczęstszych przyczyn utraty wzroku u pacjentów w podeszłym wieku.
  • soczewki toryczne – soczewki, które umożliwiają skorygowanie astygmatyzmu.
  • soczewki wieloogniskowe – soczewki nowej generacji, które gwarantują dobre widzenie z każdej odległości (bliska, daleka oraz odległości pośrednich). Soczewki są dodatkowo wzbogacone o filtry UV i światła niebieskiego.

Przeciwwskazania do zabiegu

Podstawowym warunkiem przeprowadzenia zabiegu usunięcia zaćmy jest dobry stan zdrowia pacjenta. Nawet niewielka infekcja może spowodować późniejsze powikłania. Inne przeciwwskazania to ciężka niewydolność krążeniowo-oddechowa, a także świeżo przebyty zawał lub udar mózgu (w okresie 6 miesięcy przed operacją zaćmy). Nie ma przeciwwskazań do przeprowadzenia zabiegu u osób chorych na cukrzycę, astmę, niewydolność krążenia lub przy chorobach zwyrodnieniowych układu mięśniowo-stawowego. Kluczowe jest jednak ustabilizowanie ich stanu zdrowia przed zakwalifikowaniem do operacji zaćmy.

Ile trwa rekonwalescencja? Wskazania po usunięciu zaćmy

Zabieg usunięcia zaćmy trwa kilkanaście minut i nie wymaga pobytu w klinice. Najczęściej już po kilku godzinach pacjent może wrócić do domu. Wskazany jest jednak odpoczynek. W przypadku wrażliwych osób odczuwalne może być duże zmęczenie, wywołane stresem, związanym z przeprowadzanym zabiegiem. Do czasu pierwszej wizyty kontrolnej, która najczęściej odbywa się następnego dnia, nie wolno usuwać założonego opatrunku. Wtedy też można wrócić do oglądania telewizji, grania na komputerze, czytania oraz prowadzenia samochodu. Przez pierwszy tydzień po zabiegu należy unikać spania na boku po stronie operowanego oka.

Wskazania po zabiegu fakoemulsyfikacji

Przez około cztery tygodnie od zabiegu należy unikać:

  • wysiłku fizycznego,
  • podnoszenia ciężkich rzeczy,
  • przebywania w brudnych lub zapylonych pomieszczeniach,
  • przebywania w dużych skupiskach ludzkich,
  • stosowania kremów oraz kosmetyków do makijażu,
  • korzystania z basenu oraz sauny.

Należy również regularnie stosować przepisane przez lekarza leki, pamiętając o dokładnym umyciu rąk przed każdą aplikacją.

Pacjentka podczas operacji zaćmy przeprowadzanej metodą ultradźwiękową

Operacja zaćmy – cena

Operacja to jedyna skuteczna metoda wyleczenia zaćmy. Wykonywana jest raz i nie wymaga powtarzania, gdyż soczewka oka nie ma właściwości regeneracyjnych i nie odrasta. Zabieg to nie tylko sposób na uniknięcie całkowitej utraty wzroku. Wszczepienie odpowiednio dobranej soczewki pozwala cieszyć się dobrym wzrokiem jeszcze przez wiele lat. Cena fakoemulsyfikacji zależy od zastosowanej soczewki i może wahać się w granicach 3-8 tysięcy złotych.

Operacja zaćmy na NFZ – jakie są warunki?

Narodowy Fundusz Zdrowia zapewnia refundację zabiegu usunięcia zaćmy wszystkim pacjentom, którzy spełniają wymagania. Głównym wskazaniem do refundowanego zabiegu jest zmętnienie soczewki oka. Według nowych wytycznych wymagana jest również ostrość wzroku do dali nie lepsza niż 0,6 przy najlepszej korekcji. Ma to pozwolić na uniknięcie długich kolejek oraz wpisywania się pacjentów “na zapas”. Drugiego kryterium nie muszą jednak spełniać:

  • zawodowi kierowcy,
  • pacjenci, którzy poza zaćmą, mają zdiagnozowaną jaskrę,
  • osoby, u których zaćma rozwija się bardzo szybko,
  • chorzy, u których zaćma jest przeszkodą do zdiagnozowania innych chorób oczu,
  • osoby chore psychicznie lub upośledzone
  • pacjenci, u których po operacji zaćmy występuje różnica w widzeniu obu oczu przekraczająca 3 dioptrie.

Pacjent może wskazać klinikę, w której będzie przeprowadzona operacja. Wizyta kwalifikacyjna powinna odbyć się w wybranej placówce w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty zgłoszenia. Po wypełnieniu tych formalności pozostaje cierpliwe oczekiwanie na zabieg we wskazanym terminie.